Фундаментал ва клиник тиббиёт ахборотномаси , 2024, №6 (12)

Maqola mavzusi

ИЖТИМОИЙ СТРЕССЛАР ОСТИДАДАГИ ОШҚОЗОН ДЕВОРИНИНГ ЎЗГАРИШЛАРИ ҲАМДА УНИНГ БОЛАЛАРДА ХУСУСИЯТЛАРИ (254-261)

Mualliflar

Раупов Ф.С., Чориев У.Ш.

Muassasa

Бухоро давлат тиббиёт институти , Бухоро Вилоят Болалар Кўп Тармоқли Тиббиёт Маркази

Annotatsiya

Стресс - бу организнинг турли хил экстремал омилларга ўзига хос бўлмаган реакция, ҳиссий, ижтимоий, жисмоний, ахборот ва бошқа омиллар стресс омиллари сифатида таъсир қилиши мумкин. Функционал ва морфологик нуқтаи назардан – стресс организмнинг гомеостазни сақлаш учун ресурсларини тартибли сафарбар қиладиган умумий мослашиш синдроми билан намоён бўлади.

Kalit so'zlar

болалар, стресс, ошқозон ичак тракти.

Adabiyotlar

  1. Бабов К.Д., Гуща С.Г., Насибуллин Б.А. и др. Влияние маломинерализованной сульфатно-гидрокарбонатно-хлоридной кальциево-натриевой минеральной воды на крыс с экспериментальной патологией органов пищеварения // EESJ. 2017. №3-1 (19).
  2. Бастриков О. Ю. Ассоциация структурно-функциональных показателей сердца и психоэмоциональных факторов у больных язвенной болезнью 12-перстной кишки // ЭиКГ. 2014. №11 (111).
  3. Безлепкина А. В. Фактор ситуативной и личностной тревожности в развитии язвенной болезни желудка // Вестник медицинского института «Реавиз»: реабилитация, врач и здоровье. 2022. №2 (56) Special Issue.
  4. Беседина Н. К., Главнов П. В., Молостова А. С. и др. Проблема желудочно-кишечного кровотечения (обзор литературы) // Здоровье – основа человеческого потенциала: проблемы и пути их решения. 2020. №2.
  5. Гусова А. Д., Хаблиева Е. А. Психосоматическое нарушение личности // АНИ: педагогика и психология. 2016. №2 (15).
  6. Жумабекова Р. Б. Состояние морфоструктуры некоторых артерий в условиях экспериментальной гипокинезии // Мировая наука. 2023. №5 (74).
  7. Жумабекова Р. Б., Таштемиров С. Влияние ограничения двигательной активности на некоторые органы пищеварительной системы у подопытных крыс в условиях эксперимента // Мировая наука. 2024. №5 (86).
  8. Каневский М. В., Миронова И. К., Коннова С. А. и др. Применение метода импедансометрии для сравнительного исследования влияния хронического химического стресса на развитие патологий желудочно-кишечного тракта самцов и самок белых беспородных крыс // Известия Самарского научного центра РАН. 2018. №5-4.
  9. Липатова Т. Е., Тюльтяева Л. А., Денисова Т. П. Здоровье популяции и социальный стресс (на примере распространенности инфаркта миокарда и язвенной болезни желудка и двенадцатиперстной кишки) // Саратовский научно-медицинский журнал. 2021. №3.
  10. Лоренц С. Э., Мазко О. Н., Макарова О. Г. и др. Влияние трипептида Leu-Ile-Lys на активность свободнорадикального окисления и уровень экспрессии циклооксигеназы-1 и -2 в слизистой оболочке желудка при экспериментальной индометациновой язве крыс // Казанский мед. ж. 2019. №3.
  11. Нарымбетова Т. М., Есиркеп Р. Состояние морфоструктуры некоторых артерий в условиях экспериментальной гипокинезии // Мировая наука. 2024. №5 (86).
  12. Николаев С. М., Разуваева Я. Г., Николаева И. Г., Доржиев А. М. Стресс-протективное действие растительного средства «Панкреофит» // Вестник БГУ. Медицина и фармация. 2014. №12-1.
  13. Переходов С. Н., Милюков В. Е., Бартош Н. О., Красноперова М. С. Современная оценка эпидемиологии и осложнений язвенной болезни желудка и двенадцатиперстной кишки // Вестник РУДН. Серия: Медицина. 2024. №2.
  14. Поваляев А. В., Дуванский В. А., Чернеховская Н. Е. Эрозивно-язвенные желудочно-кишечные кровотечения у больных групп риска: клиника, диагностика, лечение // Вестник Национального медико-хирургического Центра им. Н. И. Пирогова. 2020. №4.
  15. Пугачева М. Г., Щапкова М. М., Кондрашов В. А. Современные представления об этиологии язвенной болезни желудка и двенадцатиперстной кишки // Science Time. 2019. №8 (68).
  16. Раваева М. Ю., Чуян Е. Н., Бирюкова Е. А. и др. Ульцерогенез крыс при моделировании стресса разной интенсивности // Орбиталь. 2019. №1 (4).
  17. Салчак С. М., Разуваева Я. Г., Торопова А. А. и др. Морфофункциональная оценка гастропротективного действия экстракта сухого Ferulopsis hystrix (Bunge) Pimenov при нейрогенной язве // ЭиКГ. 2020. №3 (175).
  18. Сидоров П.И., Совершаева Е.П. Синергетическая биопсихосоциодуховная концепция социальной эпидемии язвенной болезни // Экология человека. 2015. №3.
  19. Смирнова О. В., Цуканов В. В., Синяков А. А. и др. Характеристика процессов липопероксидации и факторов системы антиоксидантной защиты при хроническом атрофическом гастрите и раке желудка // Бюллетень Сибирской медицины. 2021. №4.
  20. Тастемирова Б. Т. Влияние ограничения двигательной активности на некоторые органы пищеварительной системы у подопытных крыс в условиях эксперимента // Мировая наука. 2023. №5 (74).
  21. Усманова Ш. Э., Якубов А. В. Взаимоотношения некоторых агрессивно-протективных факторов в слизистой желудка при индометацин-индуцированной гастропатии и пути ее коррекции // КВТиП. 2014. №S2.
  22. Усманова Ш.Э., Якубов А.В. Сравнительная оценка действия ингибиторов ангиотензин превращающего фермента на некоторые механизмы цитопротекции в слизистой желудка при индометацин-индуцированной гастропатии // КВТиП. 2014. №S2.
  23. Чернеховская Н.Е., Поваляев А.В., Ляшенко Г.А. Этиопатогенез эрозивно-язвенных процессов в пищеводе, желудке и двенадцатиперстной кишке у больных пожилого и старческого возраста // ЭиКГ. 2015. №4 (116).
  24. Шкляев А.Е., Галиханова Ю.И., Толмачев Д.А. Влияние уровня депрессии и стресса на функциональное состояние желудочно-кишечного тракта // Известия вузов. Поволжский регион. Медицинские науки. 2023. №3 (67).
  25. Ясенявская А.Л., Самотруева М.А., Мясоедов Н.Ф. и др. Стресс-протекторное и иммуномодулирующее действие Семакса в условиях экспериментального информационного стресса // Человек и его здоровье. 2019. №2.
  26. Amagase K, Izumi N, Takahira Y, Wada T, Takeuchi K. Importance of cyclooxygenase-1/prostacyclin in modulating gastric mucosal integrity under stress conditions. J Gastroenterol Hepatol. 2014 Dec;29 Suppl 4:3-10. doi: 10.1111/jgh.12767. PMID: 25521725.
  27. Arteaga-Resendiz NK, Rodea GE, Ribas-Aparicio RM, Olivares-Cervantes AL, Castelán-Vega JA, Olivares-Trejo JJ, Mendoza-Elizalde S, López-Villegas EO, Colín C, Aguilar-Rodea P, Reyes-López A, Salazar García M, Velázquez-Guadarrama N. HP0953 - hypothetical virulence factor overexpresion and localization during Helicobacter pyloriinfection of gastric epithelium. World J Gastroenterol. 2022 Aug 7;28(29):3886-3902. doi: 10.3748/wjg.v28.i29.3886. PMID: 36157534; PMCID: PMC9367236.
  28. Blanco-Rayón E, Ivanina AV, Sokolova IM, Marigómez I, Izagirre U. Food-type may jeopardize biomarker interpretation in mussels used in aquatic toxicological experimentation. PLoS One. 2019 Aug 5;14(8):e0220661. doi: 10.1371/journal.pone.0220661. PMID: 31381612; PMCID: PMC6681955.
  29. Czimmer J, Tache Y. Peripheral Corticotropin Releasing Factor Signaling Inhibits Gastric Emptying: Mechanisms of Action and Role in Stress-related Gastric Alterations of Motor Function. Curr Pharm Des. 2017;23(27):4042-4047. doi: 10.2174/1381612823666170228142428. PMID: 28245760.
  30. Duan JL, Yin J, Ren WK, Wu MM, Chen S, Cui ZJ, Wu X, Huang RL, Li TJ, Yin YL. Pyrrolidine dithiocarbamate restores gastric damages and suppressive autophagy induced by hydrogen peroxide. Free Radic Res. 2015 Feb;49(2):210-8. doi: 10.3109/10715762.2014.993627. Epub 2015 Jan 23. PMID: 25471085.
  31. Estibariz I, Ailloud F, Woltemate S, Bunk B, Spröer C, Overmann J, Aebischer T, Meyer TF, Josenhans C, Suerbaum S. In VivoGenome and Methylome Adaptation of cag-Negative Helicobacter pylori during Experimental Human Infection. mBio. 2020 Aug 25;11(4):e01803-20. doi: 10.1128/mBio.01803-20. PMID: 32843556; PMCID: PMC7448279.
  32. Fang XS, Zhang MH, Guo JY, Jin Z. Effects of insulin-like growth factor-1 on endoplasmic reticulum stress and autophagy in rat gastric smooth muscle cells cultured at different glucose concentrations in vitro. Mol Cell Biochem. 2019 Jan;451(1-2):11-20. doi: 10.1007/s11010-018-3388-7. Epub 2018 Jul 14. PMID: 30008033.
  33. Faraoni P, Gnerucci A, Ranaldi F, Orsini B, Romano G, Fusi F. Side effects of intra-gastric photodynamic therapy: an in vitro study. J Photochem Photobiol B. 2018 Sep;186:107-115. doi: 10.1016/j.jphotobiol.2018.07.010. Epub 2018 Jul 12. PMID: 30029036.
  34. Fomenko I, Sklyarov A, Bondarchuk T, Biletska L, Panasyuk N, Wallace JL. Effects of conventional and hydrogen sulfide-releasing non-steroidal anti-inflammatory drugs in rats with stress-induced and epinephrine-induced gastric damage. 2014 Dec;17(6):528-37. doi: 10.3109/10253890.2014.967207. PMID: 25238023.
  35. Guiastrennec B, Söderlind E, Richardson S, Peric A, Bergstrand M. In Vitro and In Vivo Modeling of Hydroxypropyl Methylcellulose (HPMC) Matrix Tablet Erosion Under Fasting and Postprandial Status. Pharm Res. 2017 Apr;34(4):847-859. doi: 10.1007/s11095-017-2113-7. Epub 2017 Feb 2. PMID: 28155077; PMCID: PMC5336534.
  36. Guzmàn DC, Herrera MO, Brizuela NO, Mejía GB, García EH, Olguín HJ, Peraza AV, Ruíz NL, Del Angel DS. Assessment of Mexican Arnica (Heterotheca inuloides Cass) and Rosemary (Rosmarinus officinalis) Extracts on Dopamine and Selected Biomarkers of Oxidative Stress in Stomach and Brain of Salmonella typhimuriumInfected rats. Pharmacogn Mag. 2017 Apr-Jun;13(50):203-208. doi: 10.4103/0973-1296.204553. Epub 2017 Apr 18. PMID: 28539708; PMCID: PMC5421413.
  37. Holzer CS, Pukaluk A, Viertler C, Regitnig P, Caulk AW, Eschbach M, Contini EM, Holzapfel GA. Biomechanical characterization of the passive porcine stomach. Acta Biomater. 2024 Jan 1;173:167-183. doi: 10.1016/j.actbio.2023.11.008. Epub 2023 Nov 19. PMID: 37984627.
  38. Issa SY, Hafez EM, El-Banna AS, Abdel Rahman SM, AlMazroua MK, El-Hamd MA. Baclofen systemic toxicity: Experimental histopathological and biochemical study. Hum Exp Toxicol. 2018 Apr;37(4):431-441. doi: 10.1177/0960327117712369. Epub 2017 May 31. PMID: 28565970.
  39. Korbut E, Brzozowski T, Magierowski M. Carbon Monoxide Being Hydrogen Sulfide and Nitric Oxide Molecular Sibling, as Endogenous and Exogenous Modulator of Oxidative Stress and Antioxidative Mechanisms in the Digestive System. Oxid Med Cell Longev. 2020 Apr 15;2020:5083876. doi: 10.1155/2020/5083876. PMID: 32377300; PMCID: PMC7180415.
  40. Li X, Jiang Y, Gu C, Ma S, Cheng X. [Ultrasound-guided stellate ganglion block accelerates postoperative gastrointestinal function recovery following laparoscopic radical gastrectomy for gastric cancer]. Nan Fang Yi Ke Da Xue Xue Bao. 2022 Feb 20;42(2):300-304. Chinese. doi: 10.12122/j.issn.1673-4254.2022.02.19. PMID: 35365457; PMCID: PMC8983366.
  41. Loh JT, Shuman JHB, Lin AS, Favret N, Piazuelo MB, Mallal S, Chopra A, McClain MS, Cover TL. Positive Selection of Mutations in the Helicobacter pylori katA5' Untranslated Region in a Mongolian Gerbil Model of Gastric Disease. Infect Immun. 2022 Jul 21;90(7):e0000422. doi: 10.1128/iai.00004-22. Epub 2022 Jun 2. PMID: 35652648; PMCID: PMC9302185.
  42. Mao S, Yang G, Li W, Zhang J, Liang H, Li J, Zhang M. Gastroprotective Effects of Astragaloside IV against Acute Gastric Lesion in Rats. PLoS One. 2016 Feb 4;11(2):e0148146. doi: 10.1371/journal.pone.0148146. PMID: 26845156; PMCID: PMC4742075.
  43. Markov PA, Paderin NM, Chelpanova TI, Efimtseva EA, Nikitina IR, Popov SV. [Gastroprotective and antidepressant-like effect of plum pectin (Prunus domestica L.) under water-immobilization stress in laboratory mice]. Vopr Pitan. 2023;92(1):16-25. Russian. doi: 10.33029/0042-8833-2023-92-1-16-25. Epub 2022 Dec 1. PMID: 36883536.
  44. Salama RM, Ahmed RH, Farid AA, AbdElSattar BA, AbdelBaset RM, Youssef ME, El Wakeel SA. Gastroprotective effect of dapagliflozin in ethanol-induced gastric lesions in rats: Crosstalk between HMGB1/RAGE/PTX3 and TLR4/MyD88/VEGF/PDGF signaling pathways. Int Immunopharmacol. 2023 Feb;115:109686. doi: 10.1016/j.intimp.2023.109686. Epub 2023 Jan 7. PMID: 36623411.
  45. Sánchez AB, Clares B, Rodríguez-Lagunas MJ, Fábrega MJ, Calpena AC. Study of Melatonin as Preventive Agent of Gastrointestinal Damage Induced by Sodium Diclofenac. 2020 Jan 10;9(1):180. doi: 10.3390/cells9010180. PMID: 31936877; PMCID: PMC7016873.
  46. Shao T, Chen X, Zhai D, Wang T, Long X, Liu Z. Evaluation of the effects of different stocking densities on growth and stress responses of juvenile hybrid grouper ♀ Epinephelus fuscoguttatus × ♂ Epinephelus lanceolatus in recirculating aquaculture systems. J Fish Biol. 2019 Oct;95(4):1022-1029. doi: 10.1111/jfb.14093. Epub 2019 Aug 8. PMID: 31294837.
  47. Song B, Zhang G, Bao Y, Zhang M. Involvement of oxidative stress-AMPK-Cx43-NLRP3 pathway in extracellular matrix remodeling of gastric smooth muscle cells in rats with diabetic gastroparesis. Cell Stress Chaperones. 2024 Jun;29(3):440-455. doi: 10.1016/j.cstres.2024.04.005. Epub 2024 Apr 21. PMID: 38653383; PMCID: PMC11087914.
  48. Staniszewska M, Myslitska D, Romański M, Polak S, Garbacz G, Dobosz J, Smoleński M, Paszkowska J, Danielak D. In VitroSimulation of the Fasted Gastric Conditions and Their Variability to Elucidate Contrasting Properties of the Marketed Dabigatran Etexilate Pellet-Filled Capsules and Loose Pellets. Mol Pharm. 2024 May 6;21(5):2456-2472. doi: 10.1021/acs.molpharmaceut.4c00025. Epub 2024 Apr 3. PMID: 38568423.
  49. Yarushkina NI, Filaretova LP. Effects of stress preconditioning on vulnerability of gastric and small intestinal mucosa to ulcerogenic action of indomethacin in rats. J Physiol Pharmacol. 2019 Dec;70(6). doi: 10.26402/jpp.2019.6.06. Epub 2020 Feb 19. PMID: 32084648.
  50. Zarzecka U, Modrak-Wójcik A, Figaj D, Apanowicz M, Lesner A, Bzowska A, Lipinska B, Zawilak-Pawlik A, Backert S, Skorko-Glonek J. Properties of the HtrA Protease from Bacterium Helicobacter pylori Whose Activity Is Indispensable for Growth Under Stress Conditions. Front Microbiol. 2019 May 3;10:961. doi: 10.3389/fmicb.2019.00961. PMID: 31130939; PMCID: PMC6509562.

MAQOLALAR